Biomimicry ,innovatie geïnspireerd door natuur.Deel 1

biomimicry-bionic-car

Ook in Nederland is er in toenemende mate interesse voor biomimicry oftewel voor innovatie geïnspireerd op de natuur. Op dit moment is er vooral veel interesse vanuit (product)ontwerp
gerelateerde bedrijfstakken, onderwijsinstellingen, de architectuur en de bouwwereld. Maar er is ook een groeiende interesse waar te nemen vanuit de management en (bedrijfs-)economische hoek.

Dit komt ondermeer tot uiting in het aantal publicaties en artikelen in wetenschappelijke en semiwetenschappelijke uitgaven, die vrijwel altijd gepaard gaan met prachtige afbeeldingen. Ook neemt het aanbod van documentaires op televisie en radio met biomimicry als onderwerp toe.

Afgelopen decennia is het bedrijfsleven in toenemende mate complexer en chaotischer geworden3. Daarnaast komen vanuit de maatschappij steeds meer geluiden die aandringen op zorgvuldiger omgang met onze natuurlijke leefomgeving, bewuster gebruik van onze (grondstof)bronnen en vermindering van onze hoeveelheid afval en waar mogelijk te recyclen of te hergebruiken. Grondstoffen beginnen schaars te worden, een feit dat ook zichtbaar wordt in de sinds 2001 stijgende grondstofprijzen.

We hebben op dit moment meer nodig dan onze planeet ons jaarlijks kan bieden. Uit het Living Planet Report 2012 blijkt dat op dit moment 50% meer grondstoffen per jaar worden verbruikt dan de aarde kan verschaffen. Het natuurlijke kapitaal neemt af en de ecologische footprint neemt toe. De balans tussen wat de natuur geeft en wat de mens neemt raakt meer en meer zoek. Deze situatie is op lange termijn niet houdbaar en vraagt om een (alternatieve) aanpak. Als we namelijk nog lang op deze aarde willen blijven rondlopen, wordt het hoog tijd dat we de balans weer gaan herstellen. Dat betekent slimmer omgaan met de middelen die ons ter beschikking staan, meer repareren, hergebruiken, recyclen en minder afval produceren.

Biomimicry biedt handvatten om zowel de toenemende complexiteit en chaos, als de uitdagingen die het functioneren binnen de grenzen van onze planeet met zich meebrengt (grondstoffen, afval, energie etc.) het hoofd te kunnen bieden.  Wereldwijd is er een groeiend besef dat economische groei en welvaart afhankelijk is van het in stand houden van natuurlijke systemen, grondstoffen en hulpbronnen.

De term biomimicry is afgeleid van de samentrekking van de Griekse woorden bios ’leven’ en mimesis ’imiteren’, dus letterlijk ’het leven imiteren’.
De term biomimicry werd voor het eerst gebruikt door Janine Benyus in haar boek ‘Biomimcry, innovation inspired by nature’ (1997).biomimicry-bionic-car

Daarbij hanteerde zij de volgende definitie: Van het Griekse bios, leven en mimesis, imiteren.

1. De natuur als model. Biomimicry is een nieuwe wetenschap die de voorbeelden uit de natuur
bestudeert en imiteert of als inspiratie gebruikt om problemen in het mensdomein (geïndustrialiseerde samenlevingen) op de te lossen, bijvoorbeeld een zonnecel geïnspireerd op
een blad.

2. De natuur als maatstaf. Biomimicry past ecologische maatstaven toe om de ‘passendheid’/‘juistheid’ van innovaties te bepalen. Na 3,8 miljard jaar evolutie heeft de natuur geleerd: Wat werkt. Wat geschikt is. Wat blijvend is.

3. De natuur als mentor. Biomimicry is een nieuwe manier van kijken naar en waarderen van de natuur. Het introduceert een tijdperk dat niet gebaseerd is op wat we uit de natuur kunnen halen, maar wat we van de natuur kunnen leren.

Biomimicry draait dus om het nastreven van de genialiteit van de natuur op het gebied van ontwerpen van producten, processen en systemen. Er is sinds 3,8 miljard jaar leven op aarde aanwezig. Dit heeft zich ontwikkeld van de eerste basale levensvormen tot de vaak zeer geavanceerde levensvormen die we nu in de natuur tegenkomen. Sinds het ontstaan van de eerste levensvormen hebben de organismen en (eco)systemen op aarde uitgevonden wat werkt, wat passend is binnen de context en wat bijdraagt aan overleven.

De natuur is in staat op de meest economische manier haar doelstellingen te behalen in termen van energie en materiaalgebruik.

biomimicry is geen nieuwe, maar meer een vergeten wetenschap. Er zijn tal van voorbeelden uit de geschiedenis waar de mens zich tot de natuur wendde voor inspiratie. Een bekend voorbeeld is Leonardo Da Vinci. Hij maakte schetsen van vliegmachines die geïnspireerd waren op de vleugels van een vogel. Eind jaren vijftig van de vorige eeuw onderzochten de Amerikaanse biofysicus Otto Schmidt en doctor Jack Steel almachineontwerpen geïnspireerd op de natuur. Daarbij gebruikten ze voor het eerst de termen biomimetics en bionics.spiral-from-knowledgenet-small

Dit wel zeggen samenvattend ;

Biomimicry is het leren van de natuur; innovatie op basis van het onderzoeken van natuurlijke en door de evolutie geoptimaliseerde biologische structuren, functies, processen en systemen, waarbij er aandacht is voor zowel het technologische als het duurzaamheidsaspect.

Karakteristiek voor biomimicry is in ieder geval een combinatie van de volgende elementen:
(1) nieuwe (technische) mogelijkheden voor (2) innovaties die maatschappelijke problemen oplossen en/of tegemoet komen aan behoeften en(3) ‘leren van de natuur’, oftewel meer preciezer uitgedrukt: leren, in de brede zin van het woord, van biologisch onderzoek (Gleich et al, 2010).

lees HIER meer over dit onderwerp