De geschiedenis van stadstuinbouw geeft hoop voor de toekomst!

ggp-victorygardens2-1943-sfpl-aaa-8494

ggp-victorygardens2-1943-sfpl-aaa-8494Buurttuinen,stadstuinbouw,urban farming etc,etc, allerlei mooie benamingen voor een ,volgens velen, nieuwe ‘Movement’ in de tuinbouw en dus onze voedselproductie. Er is steeds meer aandacht en natuurlijk terecht over de toekomst van onze voedselvoorziening. Een wereldbevolking die sterk groeit en een trek naar de grote steden van een groot deel van diezelfde wereldbevolking ligt hieraan ten grondslag. In Europa woont zelfs al meer dan 70 % van de bevolking in steden. Op het internet zien we de meest prachtige plannen voor verticale-tuinbouw in hoge wolkenkrabbers en lege kantoorpanden.

Will Allen,Growing Power
Will Allen,Growing Power

Op sommige plekken in de wereld komt er iets op gang wat er tenminste een beetje op gaat lijken, zo is er in Singapore een kwekerij waar met Hydroponics verticaal voedsel wordt gekweekt in hoge kassen en hebben we in de V.S. urban Farmer Will Allen die met zijn Growing Power,een non-profit kwekerij op Aquaponics , het goede voorbeeld geeft . Bij Aquaponics worden planten en vissen gekweekt in een gesloten systeem ,in dit artikel is daar meer over te lezen.

Het voorbeeld wat Will Allen met zijn Growing Power geeft , en bijvoorbeeld The Aquaponic Association krijgt al steeds meer ( commercieel ) navolging in grote steden in de V.S. De noodzaak om goed over onze voedselvoorziening na te denken en vooral om actie te ondernemen begint steeds meer tot een groter publiek door te dringen.Er is immers geen weg terug doordat overal ter wereld mensen naar de grote steden komen om daar een beter bestaan op te bouwen,en we moeten allemaal eten!

In de periode na de tweede wereldoorlog hebben we een systeem opgebouwd waarin voedsel werd geproduceerd op grote bedrijven globaal verspreid. Een netwerk van distributie  , met grondstoffen verslindende vliegtuigen,schepen en vrachtwagens ,  zorgt dat de vakken in de supermarkten en uiteindelijk ons bord word gevuld met voedsel. Deze wijze van voedselproductie heeft er inmiddels voor gezorgd dat we er niet gezonder op worden, toepassing van hormonen,chemische bestrijdingsmiddelen ,uitputting van de grond door monocultuur etc,etc.

Nog niet zo heel lang geleden waren er bij de grote steden in ons eigen land tuinbouwbedrijven en veilingen die op een prima wijze en min of meer kleinschalig voor een groot gedeelte van ons voedsel zorgde, in mijn gedachte zie ik nog de kassen in het Amsterdamse Sloten en de veiling op de Jan van Galenstraat. Alles moest toen wijken voor uitbreiding van de stad en een droom om de Olympische Spelen van 1992 naar de stad te halen.

VictoryGardenEen aantal van de volkstuincomplexen die er in de Zaanstreek zijn ontstonden tijdens periodes van voedselschaarste zoals bijvoorbeeld tijdens de twee wereldoorlogen . Grote Zaanse bedrijven zoals Verkade gaven hun werknemers de gelegenheid om tuinen voor voedselproductie te maken op hun terreinen . De Nederlandse Spoorwegen stelden grond langs het spoor ter beschikking van hun werknemers. In dezelfde periodes ontstonden in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika de zogenaamde Victory Gardens.

vc1Overal waar je maar een plek kon bedenken ontstonden deze voedseltuinen, in privé-tuinen maar ook in de parken . In 1943 waren er in het Golden Gate Park in San Francisco meer dan 800 tuinen , in totaal waren alle Victory Gardens goed voor ruim 40 % van de voedselproductie in de totale Verenigde Staten. De tuinen gaven de mensen ook een gevoel van betrokkenheid en saamhorigheid . Op dit moment ontstaan er in de V.S. opnieuw veel van dit soort tuinen.

In steden als New York,San Francisco en zeker Detroit zijn er levendige gemeenschappen die zich bezighouden met tuinbouw.dak1Deze daktuin is een voorbeeld van innovatie in de tuinbouw, het bedrijf Brooklyn Grange verbouwt hier groente en fruit op een oppervlakte van 10.000 m2.  Het gebouw aan de Northern Boulevard in Long Island City (Queens) dateert uit 1919. De constructie was geschikt om hierop een intensieve daktuin te realiseren. Alleen de dakbedekking is aangepast en voorzien van een nieuwe wortelwerende dakbedekking. Vervolgens is de groentetuin geëngineerd met behulp van Optigroen Dak- en Gevelbegroeiing uit Amersfoort en de Duitse ingenieur Peter Filippi van de firma Skyland. De opbouw bestaat uit een Optigroen beschermlaag, een drainage-bufferlaag, een filterlaag en 20 centimeter speciaal Optigroen substraat. Een grondlaag geschikt voor het verbouwen van groente en fruit.

Ook in ons land zien we steeds meer initiatieven op het gebied van stadstuinbouw. In steden worden braakliggende terreinen omgetoverd in moestuinen vaak beheerd door buurtbewoners en in enkele gevallen op een meer zakelijke wijze. De veranderende manier van meer stadse tuinbouw kan een impuls zijn voor de Nederlandse tuinbouwsector, er komt immers steeds meer vraag naar aangepaste tuinbouwtechnieken iets waar onze tuinbouw internationaal al erg voorop loopt. Zo zullen er stads-kassen moeten komen en ook het verticaal kweken vraagt nieuwe technieken.( Productschap Tuinbouw )

De ontwikkelingen op het gebied van LED-verlichting maken het mogelijk om eigenlijk waar er maar ruimte beschikbaar planten te kweken. In Nederland staat 27 % van de kantoorgebouwen leeg dit moet dus kansen bieden voor tuinbouw. Met LED verlichting geven we alleen die golflengtes die nuttig zijn voor de groei en ontwikkeling van een gewas. Een LED straalt in tegenstelling tot de zon, traditionele assimilatiebelichting en TL-verlichting slechts één kleur licht uit.( Plantlab )

plantlabEr wordt geen energie verspild aan lichtspectra die de plant niet of minder benut. Hiermee kunnen we exact de kleuren geven die de plant nodig heeft voor fotosynthese. Voor fotosynthese hebben planten namelijk vooral blauw en rood licht nodig. En ver-rood, een kleur die voor het menselijk oog niet eens zichtbaar is maar wel voor de plant. Met de verhoudingen tussen de lichtkleuren bepalen de vorm van de plant.Er is echter nog één niet onbelangrijk probleem , de kosten van aanschaf van de LED-verlichting zijn momenteel nog te hoog om kweken rendabel te maken. Door de snelle ontwikkelingen op dit gebied wordt er echter wel verwacht dat deze kosten snel zullen gaan dalen, gedeeltelijk zal ook de vraag en aanbod-factor de prijs doen dalen.

De geschiedenis van stadstuinbouw laat ons zien dat er grote stappen zijn gemaakt en dat veel mogelijk is , denk maar aan de Victory Gardens die binnen enkele jaren ruim 40 % van de voedselproductie voor hun rekening namen. Vooral de vele pioniers met hun buurttuinen en mensen zoals Will Allen met Growing Power hebben met hun passie en doorzettingsvermogen de weg vrij gemaakt voor tuinbouwondernemers waar ook ter wereld om deze tak van tuinbouw verder uit te bouwen tot de duurzame en lokale  voedselproductie waar zo veel behoefte voor is in deze veranderende wereld.